PFR – co to jest i jakie pełni funkcje?

Polski Fundusz Rozwoju to spółka akcyjna należąca do Skarbu Państwa. Głównym celem jej powstania było wsparcie rozwoju gospodarczego polskich przedsiębiorstw poprzez inwestowanie
w projekty o długim horyzoncie zwrotu z inwestycji, prowadzenie programów doradczych
i edukacyjnych, wspieranie wzrostu cyfryzacji samorządów, wzmacnianie rozwoju infrastruktury OZE czy prowadzenie eksperckiej analizy rynkowej. 

Jedną z najszerzej rozpoznawalnych inicjatyw PFR są Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) czyli dobrowolny, prywatny system oszczędzania na emeryturę. Podmiot ten zyskał jednak szczególne znaczenie w czasie kryzysu związanego z pandemią COVID-19, kiedy pełnił rolę stabilizatora gospodarki. To doświadczenie pokazało, co to PFR – to nie tylko podmiot wspierający długofalowy rozwój gospodarczy, ale także skutecznie reagujący na nagle pojawiające się wyzwania.

W rezultacie działalność PFR można określić jako kompleksową i wielowymiarową. Fundusz stał się jednym z kluczowych filarów polskiego systemu gospodarczego, którego celem jest nie tylko wzrost gospodarczy, lecz także budowanie odporności i konkurencyjności Polski na rynku międzynarodowym.

Programy Tarczy Finansowej

Założeniem programów antykryzysowych PFR przeprowadzonych w czasie pandemii – Tarczy Finansowej 1.0. i 2.0. oraz Tarczy dla Dużych Firm – było wsparcie polskich przedsiębiorców
w sytuacji dla nich bezprecedensowej, gdy całe sektory gospodarki borykały się z poważnymi zakłóceniami. Głównym celem było umożliwienie pracodawcom utrzymania zatrudnienia pomimo skrajnego spadku obrotów gospodarczych prowadzonej działalności. Łączna kwota wsparcia wypłacona w ramach obu inicjatyw to przeszło 68 mld zł, przekazana w ramach subwencji ponad 350 tysiącom przedsiębiorstw. Program przyniósł oczekiwany skutek – szacunkowo, według danych PFR, dzięki udzielonemu wsparciu finansowemu udało się uratować około 600 tysięcy miejsc pracy. Spośród przedsiębiorstw biorących udział w programie jedynie 0,05% nie przetrwało i uległo restrukturyzacji lub likwidacji. Obie edycje Tarczy Finansowej określić można jednym z największych programów pomocowych w historii Polski.

Co to jest subwencja PFR?

Subwencja udzielona przez PFR w ramach Tarcz Finansowych 1.0 i 2.0 to świadczenie pieniężne,
o którego wypłacenie mogli wnioskować przedsiębiorcy. Jej maksymalna wysokość zależała odpowiednio od stanu zatrudnienia przed złożeniem wniosku oraz osiąganego przez przedsiębiorcę przychodu i jego spadku w dowolnym miesiącu po 1 lutego 2020 r. Konieczne było także przeznaczenie uzyskanych finansów na cele zgodne z regulaminem programu. Subwencje miały charakter pewnego rodzaju pożyczki, niemniej zobowiązanie do jej spłaty, po spełnieniu odpowiednich warunków, miało zostać ograniczone do 25% wypłaconego świadczenia w przypadku Tarczy Finansowej 1.0 lub całkowicie umorzone w przypadku Tarczy Finansowej 2.0. To właśnie ten fakt zachęcił ogromną liczbę prowadzących działalność gospodarczą do złożenia wniosku. Uwzględnić trzeba także po co są subwencje PFR – miały one niejako uratować gospodarkę i zrekompensować przedsiębiorcom bieżące straty ponoszone z uwagi na pandemiczne obostrzenia.

Choć subwencje PFR w ramach Tarczy Finansowej uratowały tysiące firm, dla wielu przedsiębiorców stały się również źródłem poważnych problemów. System kontroli beneficjentów programów nazwać należy co najmniej kontrowersyjnym. Coraz więcej przedsiębiorstw, które
w kryzysie zdecydowały się na pomoc PFR, dziś otrzymuje decyzje o odmowie umorzenia zobowiązania spłaty subwencji, opartą na zdawkowych, niepodpartych stanem faktycznym informacjach. Spory z PFR to nie jednostkowe sytuacje. Mierzy się z nimi bowiem znaczna ilość przedsiębiorców nawet po upływie kilku lat od uzyskania rzeczywistej korzyści
W sporze z opracowaną taktyką procesową instytucji, opartą na niejasnych zapisach regulaminu i na pierwszy rzut oka uzasadnioną, niezastąpione w starciu z tak rozwiniętą instytucją okazać może się profesjonalne wsparcie prawne.

Subwencja PFR a Tarcza Antykryzysowa – czy można łączyć?

Subwencja PFR (pożyczka z warunkowym umorzeniem) mogła być łączona z innymi instrumentami Tarczy Antykryzysowej – jak zwolnienia ze składek ZUS, dopłatami do wynagrodzeń z FGŚP czy mikropożyczkami z urzędu pracy – o ile nie finansowano dwa razy tych samych kosztów (zakaz podwójnego finansowania) i zachowano limity kumulacji pomocy publicznej. W praktyce oznaczało to konieczność rzetelnego oznaczania źródeł finansowania poszczególnych wydatków, spójności danych (ZUS/JPK/CIT/PIT) oraz posiadania dokumentacji potwierdzającej cel i okres poniesionych kosztów. Dobrze opisane rozliczenia ułatwiały późniejsze umorzenie, a w razie sporu z PFR – stanowiły kluczowy materiał dowodowy przy odpowiedzi na pytania: po co są subwencje PFR beneficjentowi oraz czy i jak, zgodnie z prawem, łączono je z innymi formami wsparcia.