Jakie są zasady umorzenia zobowiązań względem PFR?

Co to jest subwencja Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR)?

Subwencje wypłacone przez PFR w ramach Tarcz Finansowych miały charakter warunkowo umarzalnej pożyczki. Przekazano je przedsiębiorcom w celu udzielenia im wsparcia w kryzysowym dla ich działalności czasie pandemii COVID-19. Dla uzyskania subwencji należało wykazać poniesienie straty względem poprzedniego roku. Poziom ww. straty warunkował wysokość przyznanego świadczenia. Celem programu było przede wszystkim utrzymanie miejsc pracy i uchronienie przedsiębiorstw przed zjawiskiem masowej upadłości. W założeniu PFR udzielona pomoc miała być w przeważającej części bezzwrotna. Szacunkowo z wypłaconych 67 miliardów złotych zobowiązanie do spłaty około 43 miliardów zostało umorzone. Określone okoliczności warunkowały jednak, czy należy zwrócić wypłacone przez PFR subwencje. Co to jednak oznacza w praktyce?

Warunki umorzenia subwencji różniły się w zależności od edycji programu, a także rodzaju przedsiębiorstwa (kategoriom mikrofirm oraz małych i średnich przedsiębiorstw stawiano odrębne warunki).

Tarcza Finansowa 1.0

Zasadniczo w pierwszej edycji programu bezwarunkowemu zwrotowi podlegało 25% wypłaconego świadczenia (od tej zasady również istniał wyjątek, o czym poniżej). 

Co trzeba było zrobić by uzyskać umorzenie pozostałej kwoty od PFR? Jakie warunki należało spełnić?

Mikroprzedsiębiorca, który w ciągu 12 miesięcy od wypłacenia świadczenia zaprzestał prowadzenia działalności otwarł likwidację lub postępowanie upadłościowe/restrukturyzacyjne musiał zwrócić subwencję w pełnej wysokości. Poza ww. przypadkami 25% kwoty podlegało zwrotowi bezwarunkowo. Reszta kwoty zależała od poziomu utrzymania zatrudnienia przez beneficjenta – jeśli średni poziom zatrudnienia w okresie 12 miesięcy licząc od końca miesiąca poprzedzającego datę zawarcia umowy w stosunku do liczby pracowników, na których przedsiębiorca uzyskał subwencję finansową wynosił ponad 100%, nie musiał zwracać nic więcej. Jeśli poziom zatrudnienia to 50% do 100%, dodatkowo proporcjonalnie musiał spłacić od 0% do 50% kwoty subwencji. Kwotę tą określano jako iloczyn wartości udzielonej subwencji finansowej i skali redukcji zatrudnienia (która jest ilorazem średniej liczby pracowników w opisanym wyżej okresie 12 miesięcy i liczby pracowników na którą przedsiębiorca uzyskał subwencję). W przypadku spadku poziomu zatrudnienia o więcej niż 50% obowiązek spłaty obejmował 75% wypłaconej subwencji.

Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) również były zobowiązane do zwrotu pełnej subwencji w przypadku zamknięcia działalności, otwarcia jego likwidacji itp. w terminie 12 miesięcy od wypłacenia świadczenia. Podobnie – przy dalszym prowadzeniu działalności musiały zwrócić 25% subwencji. Zwrot kolejnych 25% był zależny od wysokości skumulowanej straty gotówkowej na sprzedaży w okresie 12 miesięcy od pierwszego miesiąca po lutym 2020 r., w którym odnotowano stratę lub miesiąca w którym podjęto decyzję o przyznaniu subwencji. Kolejne 25% również zależne było od utrzymania poziomu zatrudnienia. Kwotę umorzenia w tym zakresie ustalano na podstawie tego samego wzoru co w przypadku mikroprzedsiębiorstw dodając podzielenie tej kwoty na pół.

Wyjątkiem od obowiązku bezwarunkowego zwrotu 25% subwencji były przedsiębiorstwa prowadzące działalność gospodarczą w obrębie branż najbardziej dotkniętych kryzysem pandemii z uwagi na ich szczególnie trudną sytuację. Jeśli w wyznaczonym okresie odnotowały straty na poziomie przynajmniej 30% i na dzień 31 grudnia 2019 r. nie posiadały statusu przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 Prawa pomocowego, ich obowiązek spłaty subwencji zostawał umorzony w całości. Ponadto PFR mógł zmienić warunki umorzenia indywidualnie analizując sytuację przedsiębiorcy, który odnotował co najmniej 75% spadku przychodów ze sprzedaży.

Tarcza Finansowa 2.0

W drugiej edycji nie obowiązywała już zasada bezwarunkowego zwrotu 25% udzielonej subwencji. Tym razem pomoc była skierowana do węższego grona podmiotów, które najbardziej ucierpiały w wyniku drugiej fali pandemii i z tej przyczyny w swoim założeniu miała być bezzwrotna. Z tego powodu konstrukcja programu była nieco inna – aby otrzymać świadczenie należało wskazać PFR to co nastąpi szacunkowo – wysokość subwencji ustalano na podstawie przyszłościowych prognoz strat. Wszyscy beneficjenci, by otrzymać decyzję o umorzeniu spłaty lub ewentualnej wysokości kwoty podlegającej zwrotowi, musieli przedłożyć kompletną dokumentację, w tym złożyć oświadczenie o rozliczeniu oraz wykazać umocowanie przedstawiciela, który zawarł umowę. Sprawdzano także, czy beneficjent nie naruszył żadnych warunków programowych, których złamanie wiązałoby się z obowiązkiem zwrotu pełnego świadczenia. Małe i średnie przedsiębiorstwa musiały dodatkowo zwrócić ewentualną nadwyżkę uzyskanej subwencji na konto PFR.